Rabbi Maka Perani : रब्बी हंगामातील मका पीक शेतकऱ्यांसाठी खरीप हंगामापेक्षा अधिक फायदेशीर ठरू शकते. मात्र, यासाठी वेळेवर आणि योग्य पद्धतीने नियोजन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. कृषी तज्ज्ञांच्या मते, नोव्हेंबर महिन्याचा दुसरा आठवडा हा रब्बी मका पेरणीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. शेतकऱ्यांनी या वेळेत पेरणी पूर्ण करणे गरजेचे आहे, जेणेकरून अपेक्षित उत्पन्न मिळू शकेल.
Rabbi Maka Perani रब्बी मका पेरणीची योग्य वेळ
रब्बी मक्याची पेरणी मुख्यतः पाण्याची उपलब्धता पाहूनच करावी. पुरेसा पाणीपुरवठा असेल तरच या हंगामात मका घेणे फायदेशीर ठरते.
- अंतिम मुदत: रब्बी हंगामातील मका पेरणी १५ नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी. वेळेवर पेरणी केल्यास पिकाची वाढ चांगली होते आणि कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव कमी राहतो.
पेरणीसाठी लागणारे बियाणे आणि बीजप्रक्रिया
मका पिकाच्या चांगल्या उगवण क्षमतेसाठी आणि सुरुवातीच्या काळात कीड व बुरशीपासून संरक्षण करण्यासाठी बीजप्रक्रिया करणे महत्त्वाचे आहे.
| तपशील | प्रमाण |
| प्रति एकर बियाणे | ६ ते ८ किलो |
| बुरशीनाशक (थायरम) | २.५ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे |
| कीटकनाशक (सायॲन्ट्रानिलीप्रोल + थायमिथोक्झाम) | ६ मिली प्रति किलो बियाणे |
रासायनिक प्रक्रियेनंतर
रासायनिक बीजप्रक्रिया झाल्यावर, जमिनीची सुपीकता वाढवण्यासाठी आणि पोषक तत्वे उपलब्ध करून देण्यासाठी जैविक प्रक्रिया करावी.
- जीवाणू संवर्धक: ॲझोटोबॅक्टर आणि स्फुरद विरघळविणारे जीवाणू संवर्धक प्रत्येकी २५ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे या प्रमाणात लावावेत.
पेरणीची पद्धत: सरी-वरंबा पद्धत फायदेशीर
रब्बी हंगामात मका पेरणीसाठी सरी-वरंबा पद्धतीचा अवलंब करणे अधिक उपयुक्त ठरते. या पद्धतीमुळे पाण्याची बचत होते आणि पिकास गरजेनुसार पाणी देता येते.
| जातीचा प्रकार | दोन ओळींमधील अंतर | दोन रोपांमधील अंतर |
| उशिरा व मध्यम कालावधीच्या जाती | ७५ सें.मी. | २० सें.मी. |
| लवकर पक्व होणाऱ्या जाती | ६० सें.मी. | २० सें.मी. |
पेरणीची क्रिया
- पेरणी करताना सरीच्या बगलेत (खांद्यावर) मध्यावर एका बाजूला टोकण पद्धतीने करावी.
- बियाणे जमिनीमध्ये ४ ते ५ सें.मी. खोलीवर टाकावे.
शेतकऱ्यांसाठी सूचना: रब्बी मका लागवड करताना योग्य वाणांची निवड आणि खत व्यवस्थापन हे देखील महत्त्वाचे घटक आहेत. पेरणीच्या वेळेचे योग्य नियोजन केल्यास, शेतकऱ्यांना रब्बी हंगामात मक्याचे भरघोस उत्पन्न मिळवता येईल. अधिक माहितीसाठी आपल्या परिसरातील कृषी अधिकारी किंवा कृषी केंद्राशी संपर्क साधावा.
