देशातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजनेचा २१ वा हप्ता नुकताच, म्हणजेच १९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा झाला. केंद्राचे २,००० रुपये जमा झाल्यानंतर आता राज्यातील शेतकरी आतुरतेने प्रतीक्षेत आहेत, ती म्हणजे महाराष्ट्र सरकारच्या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी’ योजनेच्या पुढील हप्त्याची. पीएम किसानचे पैसे मिळाल्यानंतर राज्याचे अतिरिक्त २,००० रुपये शेतकऱ्यांच्या खात्यात कधी जमा होणार? हा प्रश्न सध्या महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात आणि शेतकरी वर्गात चर्चेचा विषय बनला आहे. सध्याची परिस्थिती पाहता, या मदतीसाठी शेतकऱ्यांच्या नजरा आता राज्याच्या आगामी हिवाळी अधिवेशनाकडे लागल्या आहेत.
निधी वितरणाची प्रक्रिया आणि अधिवेशनाचे वेळापत्रक
Namo shetkari राज्य सरकारने सुरू केलेल्या नमो शेतकरी योजनेचा निधी शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आवश्यक असणारा अर्थसंकल्पीय निधी पुरवणी मागण्यांद्वारे विधिमंडळात मंजूर करावा लागतो. ही संपूर्ण प्रक्रिया विधिमंडळाच्या अधिवेशनात पार पडते.
मिळालेल्या माहितीनुसार, महाराष्ट्र विधिमंडळाचे महत्त्वाचे हिवाळी अधिवेशन ८ डिसेंबर २०२५ पासून नागपूर येथे सुरू होत आहे.
- पुरवणी मागण्या कधी? अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी, म्हणजेच ८ डिसेंबर रोजी, निधी वितरणासाठी आवश्यक असलेल्या पुरवणी मागण्या सभागृहात सादर केल्या जातील.
- मंजुरीची तारीख: या मागण्यांवर १० आणि ११ डिसेंबर या दोन दिवशी सविस्तर चर्चा होऊन त्या मंजूर होतील.
विधिमंडळात पुरवणी मागण्यांना मंजुरी मिळाल्यानंतर आणि राज्यपालांच्या स्वाक्षरीनंतरच निधी वितरणाचा शासकीय निर्णय (GR) निर्गमित होतो. या शासकीय आदेशानंतरच शेतकऱ्यांच्या खात्यात प्रत्यक्ष पैसे जमा करण्याची प्रक्रिया सुरू होते.
अंदाजित तारीख: त्यामुळे, नमो शेतकरी योजनेचा पुढील हप्ता शेतकऱ्यांच्या खात्यात डिसेंबर महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर जमा होण्याची दाट शक्यता आहे. अनेक जाणकारांच्या अंदाजानुसार, ही रक्कम डिसेंबर महिन्याच्या २० तारखेपर्यंत शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होऊन शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.
निवडणुकीची आचारसंहिता आणि संभाव्य अडथळे
Namo shetkari सध्या राज्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (नगरपंचायत आणि नगरपरिषद) निवडणुकांची प्रक्रिया सुरू असल्याने आचारसंहिता लागू आहे. निधी वितरित करताना आचारसंहितेचा अडथळा येण्याची शक्यता असल्याने, सरकारला अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने काम करावे लागणार आहे.
- पहिल्या टप्प्यातील निवडणुका संपल्यानंतर आणि दुसऱ्या टप्प्यातील (जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती) निवडणुकांची घोषणा होण्यापूर्वीच्या ‘गॅप’मध्ये हा हप्ता वितरित करण्याचा सरकारचा प्रयत्न असेल.
- जर एका टप्प्याची आचारसंहिता संपताच लगेच दुसऱ्या टप्प्यातील निवडणुकांची घोषणा झाली, तर निधी वितरण पुन्हा लांबणीवर पडू शकते.
या सर्व शक्यता लक्षात घेऊन, सरकार हिवाळी अधिवेशनात पुरवणी मागण्या मंजूर करून आचारसंहितेचा कोणताही अडथळा येण्यापूर्वी शेतकऱ्यांच्या खात्यात हप्ता जमा करण्यासाठी तातडीने पाऊले उचलेल, असा अंदाज आहे.
योजनेची महत्त्वपूर्ण पार्श्वभूमी
केंद्र सरकारच्या पीएम-किसान योजनेच्या धर्तीवर, राज्यातील शेतकऱ्यांना आर्थिक बळ देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी’ योजना सुरू केली आहे.
- योजनेचे स्वरूप: पीएम किसान योजनेच्या सर्व पात्र शेतकऱ्यांना राज्य सरकारकडून वर्षाला अतिरिक्त ६,००० रुपये दिले जातात.
- फायदा: हे ६,००० रुपये प्रत्येकी २,००० रुपयांच्या तीन समान हप्त्यांमध्ये दिले जातात.
- एकूण मदत: या दोन्ही योजनांमुळे राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांना केंद्र आणि राज्य सरकारकडून मिळून वर्षाला एकूण १२,००० रुपयांची भरीव आर्थिक मदत मिळते.
