Fake Land Documents : राज्यात जमिनीच्या खरेदी-विक्री व्यवहारात फसवणुकीच्या घटनांमध्ये वाढ होत आहे. बनावट कागदपत्रे (Fake Land Documents) आणि खोटे खरेदी खत दाखवून नागरिकांची फसवणूक केली जाते. विशेषत: शेतजमिनीच्या व्यवहारात ही धोका अधिक असतो. तुमची लाखो रुपयांची मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्यासाठी, जमिनीची कागदपत्रे खरी आहेत की खोटी, हे ओळखणे प्रत्येक नागरिकासाठी महत्त्वाचे आहे.
या फसवणुकीपासून वाचण्यासाठी काही सोप्या आणि प्रभावी तपासणीच्या पद्धती खालीलप्रमाणे आहेत:
१. ७/१२ उतारा आणि फेरफार नोंदीची तपासणी
जमिनीच्या मालकीचा सर्वात महत्त्वाचा पुरावा म्हणजे ७/१२ उतारा (Satbara Utara). हा उतारा तपासण्याची प्रक्रिया अशी:
- अधिकृत वेबसाइट वापरा: https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in या महसूल खात्याच्या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन मूळ उतारा तपासा. कोणत्याही खासगी व्यक्तीने दिलेला उतारा खरा मानू नका.
- तपासाची माहिती: उतारा तपासताना जमिनीच्या मालकाचे नाव, जमिनीचे एकूण क्षेत्रफळ आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे फेरफार क्रमांक (Mutation Entry Number) व शेवटचा फेरफार कधी झाला आहे, हे काळजीपूर्वक तपासा. जर काही दिवसांपूर्वीच मालकी बदलली असेल, तर अधिक सावध व्हा.
२. ‘ई-चावडी’वरील नोंदी तपासा
जमिनीच्या कागदपत्रांमध्ये झालेले बदल ‘ई-चावडी’ (E-Chawadi) नोंदीमध्ये नमूद असतात. या नोंदीमध्ये खालील गोष्टी तपासा:
- मालकी हक्कातील बदल: मालकी हक्कामध्ये अचानक किंवा संशयास्पद बदल झालेला आहे का?
- नोंदणी क्रमांक आणि तारीख: कागदपत्रांवरील फेरफार नोंदणी क्रमांक आणि तारीख अचूक व बरोबर आहे का, हे तपासा.
- खोटी नोंद: चावडी नोंदीत कोणत्याही प्रकारचा बदल किंवा खोटी नोंद आहे का, हे पडताळून पाहा.
३. बोगस स्वाक्षरी आणि शिक्के कसे ओळखायचे?
फसवणूक करणारे अनेकदा बनावट स्वाक्षरी आणि शिक्के वापरतात.
- स्वाक्षरीतील सातत्य: कागदपत्रांवर असलेल्या स्वाक्षऱ्यांमध्ये सातत्य आहे का, हे तपासा.
- शिका स्पष्ट आहे का: जिल्हाधिकारी किंवा तहसीलदार यांचा अधिकृत शासकीय शिक्का स्पष्ट आणि मूळ नोंदीशी जुळणारा आहे का, हे तपासा. बोगस शिक्का अनेकदा अस्पष्ट किंवा चुकीच्या रंगाचा असतो.
४. स्टॅम्प पेपर आणि फॉन्टची तपासणी
- बोगस स्टॅम्प पेपर: स्टॅम्प पेपर खरा आहे की खोटा, हे तपासण्यासाठी स्टॅम्पवरील क्रमांक सरकारी वेबसाइटवर तपासा. किंवा https://www.shcilestamp.com या वेबसाइटचा आधार घ्या. खऱ्या स्टॅम्प पेपरवरची नक्षी ठळक आणि स्पष्ट असते.
- मजकूर आणि फॉन्ट: खऱ्या दस्तऐवजांमध्ये फॉन्टचा प्रकार समान असतो. बनावट कागदपत्रांमध्ये अक्षरांमध्ये असमानता, स्पेलिंगच्या चुका किंवा मजकूर विस्कळीत दिसतो.
५. ‘एनए’ (NA) आणि ले-आउट मंजुरीची खात्री करा
शेतजमीन जर बिगरशेती (Non-Agricultural) केलेली असेल, तर त्याचे एनए प्रमाणपत्र तपासा. तसेच, जमिनीच्या ले-आउटला ग्रामपंचायत किंवा महानगरपालिकेची अधिकृत मंजुरी आहे की नाही, याची खात्री करा. मंजुरीशिवाय जमिनीची विक्री शक्य नसते.
६. ‘इन्कंब्रेन्स सर्टिफिकेट’ (EC) घ्या
जमीन खरेदी करण्यापूर्वी ‘इन्कंब्रेन्स सर्टिफिकेट’ (Encumbrance Certificate) घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
- EC मध्ये काय असते? या सर्टिफिकेटमध्ये जमिनीवर कोणत्याही प्रकारचे कर्ज आहे का किंवा ती जमीन कोणत्याही वादात अडकली आहे का, याची संपूर्ण माहिती मिळते.
- मिळण्याचे ठिकाण: हे सर्टिफिकेट महसूल विभागाकडून प्राप्त होते.
Fake Land Documents महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात घ्या
- वकिलाचा सल्ला: जमिनीच्या व्यवहारातील कागदपत्रे नेहमी अनुभवी वकीलाकडून तपासून घ्या.
- रजिस्ट्रार ऑफिसमध्ये तपासणी: जमीन खरेदीच्या वेळी सर्व कागदपत्रे रजिस्ट्रार ऑफिसमध्ये (नोंदणी कार्यालयात) प्रत्यक्ष चेक करा.
- घाई आणि कमी किंमत: जर विक्रेता तुम्हाला कागदपत्रे तपासण्यासाठी वेळ देत नसेल किंवा जमीन बाजारातील किमतीपेक्षा खूप कमी किमतीत विकत असेल, तर सावध व्हा आणि संशय घ्या.
- डिजिटल उपलब्धता: जर महत्त्वाची कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात (उदा. महाभूमी अभिलेख वेबसाइटवर) उपलब्ध नसतील, तर ती खोटी असण्याची शक्यता असते.
या सोप्या ट्रिक्स वापरून तुम्ही फसवणुकीपासून स्वतःचा बचाव करू शकता आणि सुरक्षितपणे जमिनीची खरेदी-विक्री करू शकता.
